Het belang van erkenning

Erkenning is van groot belang voor het welzijn en de motivatie van medewerkers. Wanneer mensen zich gezien en gewaardeerd voelen, ontstaat er meer psychologische veiligheid en verbondenheid. Dat versterkt het zelfvertrouwen en zet een toon waarin medewerkers eerder initiatief nemen en hun beste werk laten zien. Regelmatige complimenten stimuleren goede prestaties en nodigen uit om positief gedrag te herhalen en verder te ontwikkelen. Dat is de logica die we ook terugzien in de Service Profit Chain: interne kwaliteit en betrokken medewerkers vormen de basis voor betere service, loyalere klanten en duurzaam resultaat.  

Ruimte maken voor complimenten

De kracht van complimenten benut je pas echt als je er bewust ruimte voor maakt. Denk klein en concreet: reserveer bijvoorbeeld een paar minuten in teamvergaderingen waarin collega’s elkaar benoemen op wat goed ging. Daarmee maak je erkenning onderdeel van “hoe we hier werken”. Ook informele momenten werken goed: tijdens koffie of lunch kan je je waardering spontaan en oprecht uitspreken, juist omdat het niet voelt als een officieel moment. In hybride of remote teams helpt het om digitale kanalen (intranet, chatgroepen of een vaste “wins van de week”-post) in te zetten, zodat waardering zichtbaar blijft — ook zonder fysieke nabijheid.

Waarom complimenten geven soms lastig is

Het lijkt simpel: zeggen wat je waardeert. Toch is het in de praktijk vaak ingewikkeld. Een veelvoorkomende reden is dat we simpelweg niet altijd zien wat anderen goed doen, of we hebben er te weinig aandacht voor. Ook zijn mensen bang om bemoeizuchtig over te komen of willen ze geen oordeel uitspreken, zelfs als het positief is. Angst voor een ongemakkelijke reactie speelt ook mee (“Wat als die ander het raar vindt?”). En in teams waar competitie of interne politiek sterker aanwezig is, kan een compliment onbedoeld worden geïnterpreteerd als zwakte, slijmen of partij kiezen.

Valkuilen bij het geven van complimenten

Complimenten werken alleen als ze zuiver zijn. Een compliment dat eigenlijk kritiek is, richt alleen maar schade aan, zoals: “Je doet het goed voor iemand met zo weinig ervaring.” Ook complimenten die voelen als sturing of manipulatie (“Goed dat je eindelijk eens…”) roepen weerstand op. En wanneer je iemand prijst op een zwakte die net iets verbeterd is, kan dat als een verkapte belediging landen. Context is dus alles: een compliment moet niet neerbuigend, ironisch of ‘met bijbedoeling’ zijn. Maar een oprecht compliment, op het juiste moment en aan de juiste persoon, kan veel betekenen voor motivatie en betrokkenheid.

Hoe geef je een goed compliment?

Een goed compliment vraagt aandacht voor wie, wanneer en hoe. Bepaal eerst wat je precies waardeert: gedrag, inzet, samenwerking of het effect dat iemand heeft gehad. Geef het compliment het liefst dicht op het moment dat je het zag; dat maakt het geloofwaardig en bruikbaar. Directe complimenten zijn vaak het krachtigst, maar soms werkt een indirect compliment in een groep ook goed, omdat het de sociale waardering vergroot. Je kunt er later nog eens kort op terugkomen (“Ik merkte dat jouw aanpak toen echt verschil maakte”), zodat het niet een eenmalige opmerking is, maar een signaal dat je het écht meent. Denk ook na of je een groep complimenteert of een individu: teams waarderen gezamenlijke erkenning, terwijl individuen vaak groeien van een specifiek, persoonlijk compliment.

Kritische kijk op kritiek

Een complimentcultuur betekent niet dat alles altijd “leuk” moet zijn. Positieve feedback en constructieve kritiek horen bij elkaar — maar de volgorde en toon maken wel een groot verschil. Wees langzaam met kritiek en snel met waardering: benoem eerst wat goed gaat, voordat je bespreekt wat beter kan. Leg het accent op gewenste verandering en spreek verwachtingen duidelijk uit. Houd er rekening mee dat kritiek snel voelt als een aanval op het zelfbeeld; negatieve reacties zijn dus niet raar. Filter wat bruikbaar is, houd emoties zo veel mogelijk buiten de deur en richt je op gedrag en impact, niet op de persoon.

Motiveren met schouderklopjes

Schouderklopjes zijn een eenvoudige manier om waardering te tonen. Je hoeft er geen grote programma’s voor op te tuigen: juist kleine, oprechte complimenten door de werkdag heen hebben een groot effect. Sociale beloning, zoals erkenning van collega’s of leidinggevenden, motiveert vaak sterker dan straf of een puur materiële beloning. Ook onderzoek laat zien dat erkenning samenhangt met belangrijke uitkomsten: Gallup concludeerde uit onderzoek dat medewerkers die zich positief erkend voelen 45% minder kans hebben om de organisatie te verlaten dan medewerkers die die erkenning niet ervaren.

Vissen naar complimenten

“Vissen naar complimenten” wordt vaak gezien als not done, maar het komt meestal voort uit een behoefte aan erkenning. Soms zit er onzekerheid onder, soms juist trots of enthousiasme. Als iemand om een compliment vraagt, helpt hetom oprecht en eerlijk te reageren. En het is ook gezond om jezelf af en toe zichtbaar te maken: laat collega’s weten waar je aan werkt en wat je hebt opgeleverd, zodat anderen een reëel beeld krijgen en makkelijk hun waardering kunnen uitspreken.

Sprakeloze complimenten

De beste complimenten worden niet altijd uitgesproken. Een knikje, glimlach of bemoedigend klopje op de schouder kan soms méér doen dan een uitgebreide speech. Non-verbale complimenten werken omdat ze direct en vaak heel oprecht voelen. Let op je lichaamstaal, luister aandachtig en laat in je houding zien dat je iemands bijdrage opmerkt. Soms is dat precies de erkenning die iemand nodig heeft.

Complimenten aan jezelf: zelfwaardering

Ook zelfwaardering draagt bij aan motivatie en zelfvertrouwen. Neem bewust tijd om je eigen successen te zien, ook de kleine. Waardeer je keuzes, waar je goed in bent, en de stappen die je zet. Neem complimenten die je krijgt serieus, in plaats van ze beleefd weg te wuiven. Iemand die zichzelf waardeert kan anderen vaak ook makkelijker waarderen.

Hoe neem je complimenten in ontvangst?

Complimenten ontvangen is voor veel mensen lastiger dan geven, zeker als je het niet gewend bent. Probeer je prestaties niet meteen te bagatelliseren en voel je niet verplicht om direct een compliment terug te geven. Maak het compliment ook niet algemener dan het was (“Ach, iedereen had dat kunnen doen”). Neem het aan zonder wantrouwen, geniet er even van en vraag gerust om toelichting als je wil begrijpen wat de ander precies waardeerde. Probeer het eens!

Bijzondere complimentenmomenten

Sommige momenten vragen bijna om een expliciet compliment, omdat ze de identiteit van het team versterken. Denk aan het afronden van een belangrijk project: door het team bewust te complimenteren op samenwerking en doorzettingsvermogen, maak je succes herhaalbaar. Ook persoonlijke mijlpalen verdienen erkenning, zoals jubilea, promoties of het behalen van certificaten. Niet als formaliteit, maar als signaal: “jij doet ertoe.” En vergeet de dagelijkse overwinningen niet: kleine verbeteringen, een lastige klant die toch goed geholpen is, of een collega die bijsprong op het juiste moment. Juist dat soort complimenten dragen bij aan een stabiele, mensgerichte cultuur.

Conclusie

De stap van afbrandcultuur naar complimentcultuur is geen trucje; het is een keuze die je elke dag opnieuw maakt. Bij Experts in Bedrijfsvoering moedigen we leiders aan om de kracht van schouderklopjes en erkenning bewust in te zetten, verbaal én non-verbaal. Zorg dat complimenten een vaste plek krijgen in overlegmomenten én in de wandelgangen. Bevorder saamhorigheid door actief bijdragen en samenwerking te erkennen. Maak zichtbaar hoe eigenschappen van teamleden elkaar versterken en samen tot resultaat leiden. Laat collega’s zich positief over elkaar uitspreken, en help teams om zich bewuster te worden van wat waardering met collega's doet. Het sluit aan bij gastvrijheidsdenken van Experts in Bedrijfsvoering: aandacht en respect zijn geen extraatje, maar een strategische keuze die maakt dat mensen hun werk goed kúnnen doen, en dat klanten dat uiteindelijk merken.

Interesse gewekt? Neem contact met ons op om kennis te maken.

‍